Sismik izolatör neden kullanılmıyor?

 

Türkiye'yi derinden etkileyen depremin ardından binlerce bina yıkılıp, on binlerce can kaybı yaşanması yapıların denetlenmesi ve uygun teknolojilerin neden kullanılmadığını tekrar gündeme getirdi.

Sosyal medyada en çok dolaşan fotoğraf ve videolardan biri de sismik izolatör teknolojisinin.

Sismik izolatör yani bir diğer adıyla sismik yalıtım depremin hasar boyutunu düşürüyor.

Sismik izolasyon sistemleri daha teknik bir tanımla; zemin ile yapının tabanı arasına esnek enerji sönümleyici elemanlar yerleştirerek zeminden yapıya aktarılan deprem kuvvetlerinin azaltılmasına; sismik enerji ve hareketlerini absorbe etmesine yardımcı olan araçlardır.

Madem böyle bir teknoloji var, neden kullanımı zorunlu değil?

Çünkü, çok pahalı bir sistem.

Elbette, AVM'lerde ya da çok zengin binalarda kullanılıyor, ancak vatandaşın oturduğu binada bunu kullanmak müteahhide ekstra masraf açıyor ve bu da elbette ev fiyatlarına yansıyor.

Mesela bir sokakta, bir apartmanda daireler 3 milyon ise, hemen yanındaki apartmandaki daireleri 3,5 milyona satamıyorsunuz. Bu nedenle de çok tercih edilmiyor.

Sonuçta müteahhit de ticaret yapıyor ve para kazanmak zorunda...

***

Sismik izolatörün pahalı olmasının sebebi ise, yine diğer pahalı mallarla aynı kaderi yaşıyor olmasından kaynaklı. Yani ülkemizde üretilmiyor. Başka bir ülkeden satın alıyorsunuz, bir başka ülkede test yaptırıyorsunuz, kendi ülkenizde kullanıyorsunuz ancak başka bir ülke de gelip denetim yapıyor!...

Bu kadar elden ele dolaşan, hayati öneme sahip bir sistem nasıl ucuz olabilir ki?

Bu kadar elden ele dolaşmasını engelleyerek ucuzlatabiliriz mesela...

İMSİAD eski Başkanı Mustafa Andıç'la sismik izolatör teknolojisi hakkında konuştuk. Kendisine bu teknolojiyi kullanmamanın nedenlerini sordum.

"Evet, aslında depremde hasarı da can kaybını da büyük oranda azaltan bir sistem. Ancak, çok pahalı. Aslında bu teknolojiyi ülkemizde üretme gücüne sahibiz. Bizler 2017'de malzemelerini dahi getirtmiştik. Hatta İnşaat Mühendisleri Odası sismik izolatör konusunda kurs açarak dersler bile vermişti. Ancak devamı gelmedi, çünkü gerçekten çok pahalı. Eskişehir Teknik Üniversitesi'nin bir laboratuvar kurduğunu biliyorum."

Evet, Eskişehir Teknik Üniversitesi'nde ESQUAKE Sismik İzolatör Test Laboratuvarı var... Hatta bunun tanıtım filmi de şu anda YouTube'da var.

Buraya tıklayarak izleyebilirsiniz.

https://www.youtube.com/watch?v=2lTKW5AYhRY

***

Peki ne yapılmalı?

Devlet, teşvik etse yeter belki de!..

Yani KDV'yi sıfırlasa, vergilerde indirim sağlasa, hatta bu şekilde yapılmış binalardan daha az emlak vergisi, daha az DASK ücreti alınsa, bir şekilde cazip hale gelebilecektir.

Yoksa bizim milletimiz cesaretlidir, her şekilde hayatıyla kumar oynamayı sever... Sağlam yapılar varken sırf daha ucuz diye kaçak yapılarda, deprem olana kadar yaşamını sürdürmeye devam edebilir...

***

Obur şehir Bursa!

Daha önce Bursa'nın İstanbul'dan planlandığını satır satır yazmıştım.

Ne yazık ki, Bursa geleni içine alıyor, içinde biriktiriyor...

Gelen göç ve yeni nesil ile hızlı bir şekilde büyüyor.

Ovalar, dağlar, deniz kenarları, ormanlar... Her biri yapılaşmaya açılıyor yavaş yavaş.

Ancak artık birinin buna 'dur' demesi gerekiyor.

Sığınılan liman konumundan çıkarmamız gerekiyor artık.

İstanbul'dan yapılan planda Bursa'da sadece sanayi gözüktüğünü ifade etmiştik. Zaten yapılan kara ve tren yollarıyla birlikte bir lojistik merkez oluşturulduğunu, limanlara yakınlığıyla birlikte büyük bir cazibe merkezi haline geldiğini daha önce de belirtmiştim.

Şimdi ise, Bursa'nın İstanbul'dan değil de, Ankara'dan yani en büyük ölçekten planlanması gerektiğini söylüyorum.

***

Tüm sanayinin Marmara bölgesinde olması gerçekten bir beka sorunudur.

Herhangi bir afet veya savaş durumunda bir şekilde, Bursa'nın sanayisi durursa, Türkiye'nin duracağını biliyoruz.

Sırf bu nedenlerle bile Bursa'daki sanayi İç Anadolu Bölgesi'ne doğru kaydırılmalı.

Yalnız burada detay şu ki... Ana sanayiyi kaydırırken, yan sanayi de kaydırılmalı!..

Zira lojistik sorun her zaman göz ardı ediliyor... Edilmemeli.

Peki İç Anadolu Bölgesi'nde kurulacak sanayi nasıl limanlara bağlanacak?

Elbette ki, yüksek hızlı trenlerin oluşturduğu demir ağlar ile...

Bir yerden başlamamız şart!

Hatayı hata ile kapatmamalıyız.

Deprem felaketinden iyi sonuçlar çıkarmamız gerekiyor.

Bu depremin merkez üssü ya Bursa olsaydı...

Hiç düşündünüz mü bilmiyorum ama Bursa'nın yüzde 60'ının binaları eski ya da kaçak. Binlerce insanın evi, gelecekte mezarı bile olabilir.

***

Şu an da Bursa'da daire bulmanın imkânı yok!..

İnsanlar sıraya giriyor. Eğer sizi beğenirse evini size satıyor veya kiraya veriyor.

Bu kadar barınma ihtiyacı olan şehrin rantı yüksek, güvenliği az olur...

Her zaman dediğimiz gibi bu bir milli güvenlik ve beka sorunudur. Nefes almadan önlem almalıyız.

Bursa acilen dönüşmeli. Ancak dönüşürken insanını mağdur etmemeli. Devletin Bursa'ya kaynak ayırması gerekiyor...

18.02.2023 - Başka Gazete